Ruimte & Mobiliteit

Genomineerd: Waarderpolder (Haarlem)

De feiten op een rij...
Locatie		Gemeente Haarlem, provincie Noord-Holland
Thema		Herstructurering bedrijfslocatie, bedrijventerrein met bedrijven, kantoorachtige bedrijven en perifere detailhandel
Ruimtelijk-economische schaal		Regionaal
Ligging		Rand van de stad bij snelweg, NS-station en kanaal
Programma		Functiemenging, verdichting, bodemsanering, openbare ruimte, multimodale ontsluiting (snelweg, trein), mobiliteitsmanagement, parkmanagement
Omvang		160 ha (inclusief uitgeefbaar terrein, openbare ruimte) 800.000 m2 BVO bedrijfsruimte 100.000 m2 BVO kantoorruimte 700 ondernemingen met 16.000 arbeidsplaatsen overig: stadion met 10.000 zitplaatsen (aan rand bedrijfslocatie)
Planfase		Deels gerealiseerd (beheerfase), deels in uitvoering (bouwfase)
Planperiode		1997-2012, 1997 NS-station, 2001 start bouwfase
Opdracht		Gemeente Haarlem en projectontwikkelaars
Ontwikkeling		Gemeente Haarlem en projectontwikkelaars
Informatie		De bedrijfslocatie is ingediend door de gemeente Haarlem www.haarlem.nl www.waarderpolder.nu
Contact		Gemeente Haarlem (Stedelijke Ontwikkeling) Postbus 741, 2003 RS Haarlem 023-5113533, publieksdienst@haarlem.nl

Ligging en programma
Waarderpolder ligt aan de oostzijde van de gemeente Haarlem, op korte afstand van Schiphol en het Noordzeekanaal. Waarderpolder bestaat al 100 jaar en is het grootste bedrijventerrein in de regio Zuid-Kennemerland; het ligt gescheiden door het Spaarne en de N200 richting Amsterdam pal tegen de stad aan. Behalve goede verbindingen over de weg is het terrein goed ontsloten met openbaar vervoer (trein, bus) en over water. Toen eind jaren ’80 gaandeweg verpaupering zichtbaar werd, heeft de gemeente besloten tot herstructurering om nieuwe bedrijven aan te trekken en bestaande bedrijvigheid te versterken. Ook moest Waarderpolder meer onderdeel van de stad worden. Naast de noodzakelijke sanering gaat het vooral om verkeerskundige maatregelen, waarbij er naast de interne verkeersstructuur veel aandacht is voor nieuwe verbindingen naar de snelweg A9 en over het Spaarne.

Op een oppervlakte van 160 hectare zijn straks ruim 700 bedrijven gevestigd met 16.000 arbeidsplaatsen (momenteel zijn er ongeveer 13.000 arbeidsplaatsen): 800.000 m2 BVO bedrijfsruimte en 100.000 m2 BVO kantoorruimte. Het betreft een mix van grote en kleine bedrijven, met farmaceutische en grafische bedrijvigheid, metaal- en machine-industrie en bedrijven in de sfeer van elektrotechniek en automatisering. Kantoren zijn additioneel toegestaan in combinatie met productie of opslag, evenals enige perifere detailhandel. De herstructurering bestrijkt een deel van het terrein, bijna 50 hectare, en verloopt stapsgewijs, inmiddels is de helft gerealiseerd. Aan de rand van de locatie wordt het nieuwe multifunctionele stadion van FC Haarlem gebouwd (10.000 toeschouwers).

Ruimtelijke ontwikkeling
In het integraal herstructureringsplan dat in 1997 is opgesteld staan ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid en bereikbaarheid centraal. Ruimte in de regio is schaars en op basis van een advies van de provinciale ‘taskforce ruimtewinst’ en een breed uitvoeringsprogramma voor duurzame ontwikkeling worden initiatieven ontplooid zoals clustering van bedrijven, intensief grondgebruik (met onder meer parkeren op het dak of inpandig), hergebruik panden en een zodanige situering van kavels dat optimaal gebruik wordt gemaakt van wind- en zonne-energie. Voorts wordt er gewerkt aan versterking openbare ruimte en groenstructuur, verbetering waterhuishouding, warmte-opslag en gescheiden rioolstelsels.

Het terrein is verdeeld in deelgebieden en zones met een eigen profiel: de ‘grafische straat’ bijvoorbeeld of de zone bij het Spaarne waar bedrijven met de voorkant naar het water zijn gericht voor meer uitstraling van de oevers. Naast vernieuwing en de veelal opmerkelijk vormgegeven nieuwbouw wordt een aantal fabriekscomplexen herontwikkeld voor kleinschalige bedrijvigheid met veelal een creatief profiel, zoals het Droste-complex en het gemeentelijk energiebedrijf. De voormalige NRM-drukkerij biedt nu plek aan een hoogwaardig bedrijfsverzamelgebouw, inclusief vergader- en congresfaciliteiten, restaurant, kinderopvang en healthclub.

Het uitgiftebeleid is erop gericht om een werkgelegenheid van minstens 80 werknemers per hectare te creëren, dit trekt al een bepaald type bedrijvigheid. Langs de hoofdassen kunnen kantoren worden ontwikkeld, deze moeten minstens vierlagig zijn en voldoen aan beeldkwaliteitseisen. Ondanks deze eisen en de relatief hoge grondprijs loopt de uitgifte van gesaneerd terrein goed.

Mobiliteit en infrastructuur
Bereikbaarheid is een essentieel onderdeel van de herstructureringsoperatie. De ingrepen in de verkeersinfrastructuur zijn fors om deze aan te passen aan de nieuwe opzet van het terrein en de toekomstige verkeersverwachtingen. Het viaduct over de N200 en het spoor aan de zuidkant van de locatie is verbreed, wat zorgt voor minder files en een snellere verbinding naar de A9. De brug aan de noordkant over het Spaarne is verbeterd en zal straks uitsluitend bestemd zijn voor langzaam verkeer, wanneer de noordelijker gelegen nieuwe brug zal zijn voltooid (Schoterbrug). Deze ontwikkelingen dragen niet alleen bij aan een betere bereikbaarheid van Waarderpolder, maar van geheel Haarlem.

Op de lijn Amsterdam-Haarlem is indertijd een nieuw NS-station gerealiseerd met fly-over naar de locatie voor voetgangers. De businfrastructuur op en naar het terrein is aangepast, waarbij de busmaatschappij een uitbreiding van de route en haltes heeft gerealiseerd. Er is een nieuwe fiets- en voetgangersinfrastructuur ontwikkeld en de wegen op het terrein zijn opgeknapt. Parkeren gebeurt op eigen kavel of in parkeervakken langs de openbare weg.

Bovendien zijn er twee belangrijke initiatieven op het gebied van mobiliteitsmanagement. In 2005 is een pilot gestart naar de mogelijkheden voor gebundeld goederenvervoer (collectief pakketvervoer). Behalve maatschappelijke voordelen levert dit kostenreductie op voor verladers en vervoerders. In het project Zero Friction Mobility worden initiatieven bevorderd voor gezonde en filevriendelijke alternatieven voor de auto, zoals openbaar vervoer, fietscampagnes en collectieve systemen voor woon-werk- en zakelijk verkeer.

Organisatie en samenwerking

De gemeente heeft vanaf het begin van de herstructurering alle disciplines bij het proces betrokken, waaronder ruimtelijke ordening en verkeer. Er wordt intensief samengewerkt met de provincie en het bedrijfsleven (zowel met ondernemers op het terrein zelf als met de Industriële Kring Haarlem) en er is veel overleg met grondeigenaren en projectontwikkelaars. Een specifieke samenwerking is er met IKEA. De herstructurering van Waarderpolder heeft bijgedragen tot de vestiging van dit bedrijf, vervolgens heeft IKEA meebetaald aan de verbreding van het viaduct over de N200 als belangrijke toegangsweg tot de locatie.

Sinds 2001 vinden er activiteiten in het kader van parkmanagement plaats, die worden georganiseerd door een onafhankelijke organisatie. De kosten worden gedeeld door gemeente en bedrijven. Naast zorg voor en handhaving van de kwaliteit van de openbare ruimte in samenwerking met gemeentelijke diensten, gaat het om collectieve producten zoals beveiliging en afvalinzameling. Ook zullen er diensten worden aangeboden in het kader van het project Zero Friction Mobility.

Naast duurzaamheid op structuurniveau is er veel aandacht voor duurzame ontwikkeling op bedrijfsniveau. Onderwerpen van het innovatieprogramma ‘duurzaam ondernemen’ zijn bijvoorbeeld duurzaam bouwen, benutten restwarmte en beheer afvalstromen. De gemeente heeft in het kader van de herstructurering een duurzame energiescan (DE-scan) uitgevoerd. De bedrijven worden actief benaderd met workshops, een wekelijks spreekuur in het op het terrein gevestigde beheerkantoor en een interactieve website. Onlangs was er een ‘mobiliteitsweek’ en is via een mobiliteitsscan de vraag naar mobiliteitsdiensten onder individuele bedrijven geïnventariseerd.

Inspiratie en lessen
Waarderpolder draagt sterk bij aan de bedrijvigheid in de regio en is een succesvol voorbeeld van een omvangrijke herstructurering waarbij ruimtelijke investeringen worden gecombineerd met investeringen in de verkeersinfrastructuur. Bij een dergelijke omvangrijke ingreep moet worden uitgegaan van een doorlooptijd van zeker 10 tot 15 jaar. Een PPS-constructie is voor de herstructurering van een bestaand gebied minder aan de orde dan voor de ontwikkeling van een nieuw terrein.

Integratie en communicatie
Een belangrijke factor voor succes is de integrale en pro-actieve aanpak met meerdere disciplines en partijen. Communiceer de plannen en resultaten duidelijk en op tijd richting de ondernemers, zowel formeel als informeel (via bijeenkomsten, jaarlijkse borrels e.d.). Spreek daarbij de ‘taal van de ondernemer’. Door een integraal plan te ontwikkelen kan bovendien makkelijker gebruik worden gemaakt van diverse subsidieregelingen.

Samenwerking met bedrijfsleven
Laat ondernemers meepraten en waar mogelijk meebeslissen; dit bevordert het planproces en levert ook voor de bedrijven zelf voordeel op. Een goede samenwerking bevordert dat bedrijven innovatief met de beschikbare ruimte omgaan. De gemeente heeft bijvoorbeeld het parkeren op het dak gestimuleerd door een iets lagere grondprijs te hanteren. Ook het parkmanagement is na aanvankelijke scepsis bij veel ondernemers goed van de grond gekomen door een actieve inzet van de gemeente en veel te investeren in bedrijfscontacten.

Mobiliteitsmanagement
Met duurzame programma’s blijft ook in de toekomst de kwaliteit van het terrein gewaarborgd. In Haarlem zijn speciale initiatieven op het gebied van mobiliteitsmanagement ontwikkeld. Bedrijven kunnen hiervan vrijwillig gebruik maken, het wordt aangeboden onder verantwoordelijkheid van het parkmanagement (onafhankelijk). Bedrijven hoeven dus geen mobiliteitsplan op te stellen, dit werkt in de praktijk minder goed.

Uniek aan deze locatie
Bedrijvigheid is van belang voor werkgelegenheid in de stad en het houdt de stad vitaal. Naast nieuwe bedrijventerreinen is veel aandacht nodig voor upgrading van bestaande terreinen. Panden worden gesloopt of herontwikkeld en krijgen een nieuwe bestemming, de infrastructuur wordt aangepakt, evenals de openbare ruimte voor minder parkeeroverlast en meer groen. Bij Waarderpolder gaat het ook om het verstevigen van de relaties met de stad en het bevorderen van duurzaam ondernemen.

Grootschalige herstructurering bedrijventerrein tot fraaie entree van de stad: van klassiek, extensief industrieterrein naar modern, dynamisch bedrijvenpark.

Ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid en intensief ruimtegebruik in combinatie met maatregelen bereikbaarheid en mobiliteitsmanagement (goederenvervoer, alternatieven auto).

Duurzame ontwikkeling bedrijventerrein op zowel structuurniveau als bedrijfsniveau.

Klik op de genomineerden voor meer informatie
	Papendorp
	Paleiskwartier
	Flight Forum
	Europapark
	De Groene Schenk
	De Dubbelen
	Oostenburgereiland
	Waarderpolder

Tijdschema

maart 2006	aankondiging van de verkiezing
maart - juni 2006	indienen van bedrijfslocatie
1 juni 2006	sluitingsdatum indienen locaties
1 juli 2006	sluitingdatum inleveren projectinformatie
augustus 2006	presentatie genomineerde locaties op website
september 2006	jury kiest winnende locatie
september 2006	stemronde publieksprijs via website
12 oktober 2006	bekendmaking van de winnaars op R&M-congres